การใช้คำและสำนวน

かける ในประโยคตัวอย่างแทนที่ด้วยคำว่า つるす (tsurusu) ที่แปลว่าแขวนห้อยไว้ได้ ข้อที่ว่า 肩にかばんをかける คือสะพายกระเป๋าไว้บนบ่า ซึ่งเปลี่ยนเป็นแขวนห้อยแล้วความหมายไม่เปลี่ยน จึงเป็นการใช้แบบเดียวกัน ส่วน みそ汁に七味をかける คือโรยผงพริกเจ็ดรสลงในซุปมิโสะ 準備に三日をかける คือใช้เวลาเตรียมงานสามวัน และ 友人に電話をかける คือโทรศัพท์หาเพื่อน ทั้งสามข้อนี้เมื่อแทนด้วยคำว่าแขวนห้อยแล้วความหมายจะพังทันที

かける ในประโยคตัวอย่างแทนด้วยคำว่า 費やす (tsuiyasu) ที่แปลว่าใช้เวลาหรือทรัพยากรไปได้ ข้อ 実験に半年をかける คือใช้เวลาครึ่งปีไปกับการทดลอง ซึ่งแทนด้วยคำว่าใช้ไปได้สนิท จึงเป็นการใช้แบบเดียวกัน ส่วน 肩にタオルをかける คือพาดผ้าขนหนูไว้บนบ่า 豆腐にしょうゆをかける คือราดซีอิ๊วลงบนเต้าหู้ และ 妹に電話をかける คือโทรศัพท์หาน้องสาว ทั้งสามข้อนี้แทนด้วยคำว่าใช้เวลาไปไม่ได้เลย

とる ในประโยคตัวอย่างแทนด้วยคำว่า 取り除く (torinozoku) ที่แปลว่ากำจัดออกได้ ข้อ 机のほこりをとる คือปัดฝุ่นบนโต๊ะออก ซึ่งแทนด้วยคำว่ากำจัดออกได้พอดี ส่วน 棚から本をとる คือหยิบหนังสือจากชั้น 運転免許をとる คือสอบได้ใบขับขี่มาครอบครอง และ 相手と連絡をとる คือติดต่อสื่อสารกับอีกฝ่าย ทั้งสามข้อนี้ไม่มีความหมายของการกำจัดออก

とる ในประโยคตัวอย่างแทนด้วยคำว่า 手に入れる (te ni ireru) ที่แปลว่าได้มาไว้ในครอบครองได้ ข้อ 営業の許可をとる คือได้รับใบอนุญาตประกอบกิจการมา จึงแทนได้สนิท ส่วน 棚から皿をとる คือหยิบจานจากชั้นมาถือไว้ 部屋のごみをとる คือเก็บขยะในห้องออกไป และ しだいに年をとる คือมีอายุมากขึ้นเรื่อย ๆ ทั้งสามข้อนี้เป็นการใช้คนละแบบ

あたる ในประโยคตัวอย่างหมายถึงแสงส่องมาถึง ใกล้เคียงกับคำว่า 照る (teru) ข้อ 南の窓に朝日があたる คือแสงอาทิตย์ยามเช้าส่องมาที่หน้าต่างด้านทิศใต้ จึงเป็นเรื่องของแสงเช่นเดียวกัน ส่วน 天気予報があたる คือพยากรณ์อากาศแม่นยำ 彼は私のおじにあたる คือเขานับเป็นลุงของฉัน และ 難題の解決にあたる คือรับหน้าที่แก้ปัญหายาก ทั้งสามข้อนี้ไม่ได้พูดถึงแสง

あたる ในประโยคตัวอย่างแทนด้วยคำว่า 相当する (sōtō suru) ที่แปลว่านับเป็นหรือเทียบเท่ากับได้ ข้อ 明日は父の誕生日にあたる คือพรุ่งนี้ตรงกับวันเกิดของพ่อ จึงแทนได้สนิท ส่วน 投げた球が的にあたる คือลูกบอลที่ขว้างไปโดนเป้า 今年の予想があたる คือการคาดการณ์ของปีนี้แม่นยำ และ 西日が壁にあたる คือแสงแดดยามบ่ายส่องมาที่ผนัง ทั้งสามข้อนี้ไม่ได้มีความหมายว่านับเป็น

立つ ในประโยคตัวอย่างแทนด้วยคำว่า 出発する (shuppatsu suru) ที่แปลว่าออกเดินทางได้ ข้อ 明日、任地へ立つ คือพรุ่งนี้จะออกเดินทางไปยังที่ประจำการ จึงแทนได้สนิท ส่วน 席を立って窓を開ける คือลุกจากที่นั่งไปเปิดหน้าต่าง 妙なうわさが立つ คือมีข่าวลือแปลก ๆ แพร่ออกมา และ この本は役に立つ คือหนังสือเล่มนี้มีประโยชน์ ทั้งสามข้อนี้ไม่มีความหมายของการออกเดินทาง

みる ในประโยคตัวอย่างเป็นกริยาช่วยที่ต่อท้ายกริยาตัวหน้า เพื่อเติมความหมายว่าลองทำดู ข้อ 説明書を先に読んでみる คือลองอ่านคู่มือดูก่อน จึงเป็นกริยาช่วยแบบเดียวกัน ส่วน 窓から外の景色をみる คือมองวิวข้างนอกด้วยตา 医者が患者をみる คือแพทย์ตรวจคนไข้ และ 子どもの面倒をみる คือดูแลเลี้ยงดูเด็ก ทั้งสามข้อนี้ใช้เป็นกริยาหลัก ไม่ใช่กริยาช่วย

あげる ในประโยคตัวอย่างแทนด้วยคำว่า 示す (shimesu) ที่แปลว่าแสดงหรือยกขึ้นมาแจกแจงได้ ข้อ 反対の理由を三つあげる คือยกเหตุผลคัดค้านขึ้นมาสามข้อ จึงแทนได้สนิท ส่วน 手をあげて質問する คือยกมือขึ้นแล้วถาม 弟に古い本をあげる คือให้หนังสือเก่าแก่น้องชาย และ 大きな成果をあげる คือทำผลงานได้อย่างงดงาม ทั้งสามข้อนี้ไม่มีความหมายของการแจกแจงยกขึ้นมา

つく ในประโยคตัวอย่างแทนด้วยคำว่า 付着する (fuchaku suru) ที่แปลว่าเกาะติดได้ ข้อ 手のひらに絵の具がつく คือสีน้ำเปรอะติดฝ่ามือ จึงแทนได้สนิท ส่วน 部屋の明かりがつく คือไฟในห้องติดสว่างขึ้น 午後三時に駅につく คือไปถึงสถานีตอนบ่ายสามโมง และ つまらないうそをつく คือพูดโกหกเรื่องไร้สาระ ทั้งสามข้อนี้ไม่มีความหมายของการเกาะติด

ひく ในประโยคตัวอย่างแทนด้วยคำว่า 差し引く (sashihiku) ที่แปลว่าหักออกได้ ข้อ 代金から手数料をひく คือหักค่าธรรมเนียมออกจากค่าสินค้า จึงแทนได้สนิท ส่วน 綱を力いっぱいひく คือดึงเชือกอย่างสุดแรง 冬に風邪をひく คือเป็นหวัดในฤดูหนาว และ 派手な服装が人目をひく คือเสื้อผ้าฉูดฉาดดึงดูดสายตาผู้คน ทั้งสามข้อนี้ไม่ได้หมายถึงการลดจำนวนลง

口 ในประโยคตัวอย่างแทนด้วยคำว่า 勤め先 (tsutomesaki) ที่แปลว่าที่ทำงานได้ ข้อ ようやくよい口が見つかる คือในที่สุดก็หาที่ทำงานดี ๆ ได้ จึงแทนได้สนิท ส่วน 口を大きく開ける คืออ้าปากกว้าง ๆ ซึ่งหมายถึงอวัยวะ あの人は口が堅い คือคนคนนั้นปากหนักเก็บความลับได้ ซึ่งหมายถึงคำพูด และ びんの口をふさぐ คือปิดปากขวด ซึ่งหมายถึงช่องเปิด ทั้งสามข้อนี้ไม่ได้หมายถึงที่ทำงาน

で ในประโยคตัวอย่างเป็นการบอกสถานที่ แทนด้วยสำนวน において (ni oite) ที่แปลว่า ณ ที่แห่งนั้นได้ ข้อ 体育館で練習する คือฝึกซ้อมที่โรงยิม จึงเป็นการใช้แบบเดียวกัน ส่วน 電車で通学する ใช้ で บอกวิธีการคือไปเรียนโดยรถไฟ 大雨で試合が中止になる บอกสาเหตุคือการแข่งขันถูกยกเลิกเพราะฝนตกหนัก และ 木で本棚を作る บอกวัสดุคือทำชั้นหนังสือด้วยไม้ ทั้งสามข้อนี้ไม่ใช่การบอกสถานที่

で ในประโยคตัวอย่างบอกวิธีการหรือเครื่องมือ แทนด้วยสำนวนที่แปลว่าโดยใช้สิ่งนั้นได้ ข้อ 筆で文字を書く คือเขียนตัวอักษรโดยใช้พู่กัน จึงเป็นการใช้แบบเดียวกัน ส่วน 教室で友人を待つ บอกสถานที่คือรอเพื่อนที่ห้องเรียน 病気で学校を欠席する บอกสาเหตุคือขาดเรียนเพราะป่วย และ 牛乳でチーズを作る บอกวัสดุ เพราะนมกลายไปเป็นตัวเนยแข็งเอง จึงไม่ใช่เครื่องมือ

で ในประโยคตัวอย่างบอกสาเหตุ แทนด้วยสำนวน のために (no tame ni) ที่แปลว่าเพราะเหตุนั้นได้ ข้อ 不注意で計算をまちがえる คือคำนวณผิดเพราะความไม่รอบคอบ จึงเป็นการใช้แบบเดียวกัน ส่วน 駅前で待ち合わせる บอกสถานที่คือนัดพบกันหน้าสถานี 自転車で駅まで行く บอกวิธีการคือไปสถานีด้วยจักรยาน และ 小麦粉でパンを作る บอกวัสดุคือทำขนมปังจากแป้งสาลี ทั้งสามข้อนี้ไม่ใช่การบอกสาเหตุ

で ในประโยคตัวอย่างบอกวัสดุ แทนด้วยสำนวนที่แปลว่าใช้สิ่งนั้นเป็นวัตถุดิบได้ ข้อ 粘土で皿を作る คือปั้นจานขึ้นจากดินเหนียว จึงเป็นการใช้แบบเดียวกัน ส่วน 校庭で走る บอกสถานที่คือวิ่งที่สนามโรงเรียน 万年筆で書く บอกวิธีการ และ かぜで寝こむ บอกสาเหตุคือล้มหมอนนอนเสื่อเพราะเป็นหวัด อนึ่ง ปากกาหมึกซึมยังคงเป็นปากกาอยู่หลังเขียนเสร็จ จึงไม่ใช่วัสดุ

に ในประโยคตัวอย่างบอกจุดของเวลา เพราะเกาะอยู่กับคำที่บอกเวลาคือเจ็ดโมง ข้อ 日曜日に出かける คือออกไปข้างนอกในวันอาทิตย์ ซึ่งวันอาทิตย์ก็เป็นคำบอกเวลาเช่นกัน ส่วน 教室に父がいる บอกสถานที่ที่มีอยู่ 電車が駅に着く บอกจุดหมายปลายทาง และ 弟に本を貸す บอกคู่กระทำคือคนที่เราให้ยืมหนังสือ ทั้งสามข้อนี้ไม่ได้บอกเวลา

に ในประโยคตัวอย่างจับคู่กับกริยาที่แปลว่าไปถึง จึงบอกจุดหมายปลายทางที่ไปถึง ข้อ 手紙が実家に届く คือจดหมายไปถึงบ้านเกิด ซึ่งก็เป็นกริยาแสดงการไปถึงเช่นกัน ส่วน 会議は三時に始まる บอกเวลา 庭に大きな木がある บอกสถานที่ที่มีอยู่ และ 母に進路を相談する บอกคู่กระทำคือผู้ที่เราปรึกษาด้วย

に ในประโยคตัวอย่างจับคู่กับกริยา なる ที่แปลว่ากลายเป็น จึงบอกผลลัพธ์ที่เปลี่ยนไป ข้อ 弟は将来医者になる คือน้องชายจะเป็นหมอในอนาคต ซึ่งเป็นแบบเดียวกัน ส่วน 六時に家へ帰る บอกเวลา 机の上に辞書がある บอกสถานที่ที่มีอยู่ และ 駅前で友人に会う บอกคู่กระทำ ทั้งสามข้อนี้ไม่ได้บอกผลของการเปลี่ยนแปลง

に ในประโยคตัวอย่างใช้คู่กับรูปถูกกระทำ かまれる จึงชี้ว่าฝ่ายใดเป็นผู้ลงมือ ข้อ 担任の先生にほめられる คือถูกครูประจำชั้นชม ซึ่งเป็นรูปถูกกระทำเช่นกัน ส่วน 八時に出発する บอกเวลา 壁に地図がはってある บอกสถานที่ที่มีอยู่ และ まっすぐ駅に向かう บอกทิศทางที่มุ่งไป ทั้งสามข้อนี้ไม่ได้ชี้ผู้ลงมือในรูปถูกกระทำ

の ในประโยคตัวอย่างเปลี่ยนเป็นคำช่วย が (ga) ได้ จึงเป็นการทำหน้าที่แทนประธานของอนุประโยค ข้อ 兄の書いた手紙を読む คืออ่านจดหมายที่พี่ชายเขียน ซึ่งพูดเป็น 兄が書いた手紙 ได้ จึงเป็นแบบเดียวกัน ส่วน わたしの本 ที่แปลว่าหนังสือของฉัน และ 東京の街 ที่แปลว่าย่านในโตเกียว เปลี่ยนเป็น が ไม่ได้ เพราะเป็นการขยายคำนาม ส่วน 赤いの คือของสีแดง ซึ่ง の ใช้แทนคำนามเอง

の ในประโยคตัวอย่างเปลี่ยนเป็นคำว่า もの (mono) ที่แปลว่าสิ่งของได้ จึงทำหน้าที่แทนคำนาม ข้อ いちばん安いのを選ぶ คือเลือกอันที่ถูกที่สุด ซึ่งพูดเป็น いちばん安いものを選ぶ ได้ จึงเป็นแบบเดียวกัน ส่วน 父の車 ที่แปลว่ารถของพ่อ และ 駅前の店 ที่แปลว่าร้านหน้าสถานี เป็นการขยายคำนาม และ 雨の降る日 พูดเป็น 雨が降る日 ได้ จึงเป็นการแทนประธาน

と ในประโยคตัวอย่างเปลี่ยนเป็นรูปเงื่อนไข 押せば (oseba) ที่แปลว่าถ้ากดได้ ข้อ 春になると花が咲く คือพอถึงฤดูใบไม้ผลิดอกไม้ก็บาน ซึ่งพูดเป็น 春になれば ได้ จึงเป็นแบบเดียวกัน ส่วน 兄と ชี้คู่ที่ร่วมกระทำคือไปดูหนังกับพี่ชาย 本とノート เป็นการเชื่อมคำนามสองคำ และ 行くと言った เป็นการยกคำพูดมาอ้าง ทั้งสามข้อนี้ไม่ใช่เงื่อนไข

から ในประโยคตัวอย่างบอกวัตถุดิบ แทนด้วยสำนวนที่แปลว่าใช้สิ่งนั้นเป็นวัตถุดิบได้ ข้อ ぶどうからワインを造る คือทำไวน์จากองุ่น จึงเป็นแบบเดียวกัน ส่วน 東京から บอกจุดเริ่มต้นของสถานที่ 九時から บอกจุดเริ่มต้นของเวลา และ 寒いから บอกเหตุผล ซึ่งเปลี่ยนเป็นคำช่วย ので (node) ได้

ประโยคตัวอย่างเติมคำว่า まるで (marude) ที่แปลว่าราวกับได้ จึงเป็นการเปรียบเทียบ ข้อ 積もった雪のように白い คือขาวราวกับหิมะที่ทับถมกัน ซึ่งเติม まるで ได้เช่นกัน ส่วน 熱があるようだ เติม どうやら แล้วกลายเป็นการคาดคะเน みかんのようなもの เติม たとえば แล้วเป็นการยกตัวอย่าง และ 間に合うように เปลี่ยนเป็นสำนวนที่แปลว่าเพื่อให้ทันได้ จึงบอกจุดประสงค์

ประโยคตัวอย่างเติมคำว่า どうやら (dōyara) ที่แปลว่าดูท่าจะได้ จึงเป็นการคาดคะเน ข้อ 家はもう留守のようだ คือดูท่าที่บ้านจะไม่มีคนอยู่แล้ว ซึ่งตัดสินจากสภาพที่เห็น จึงเป็นแบบเดียวกัน ส่วน 氷のように เติม まるで ได้ จึงเป็นการเปรียบเทียบ 忘れないように บอกจุดประสงค์ และ にんじんのようなもの เป็นการยกตัวอย่าง

ประโยคตัวอย่างเติมคำว่า どうやら (dōyara) ได้ จึงเป็นคำช่วยกริยาที่แสดงการคาดคะเน ข้อ 会議は延期になったらしい คือได้ยินว่าการประชุมถูกเลื่อนออกไป ซึ่งเป็นการคาดคะเนจากข้อมูลที่ได้ยินมาเช่นกัน ส่วนอีกสามข้อที่เหลือเป็นปัจจัยเติมท้ายคำนาม มีความหมายว่าสมกับเป็นสิ่งนั้นจริง ๆ และใช้บอกลักษณะประจำของสิ่งนั้น

ประโยคตัวอย่างเป็นปัจจัยเติมท้ายที่มีความหมายว่าสมกับเป็นสิ่งนั้น ข้อ 今日は春らしい暖かさだ คือวันนี้อากาศอุ่นสมกับเป็นฤดูใบไม้ผลิ จึงเป็นแบบเดียวกัน ส่วนอีกสามข้อที่เหลือเติมคำว่า どうやら ได้ทั้งหมด จึงเป็นคำช่วยกริยาแสดงการคาดคะเน ซึ่งบอกว่าผู้พูดกำลังตัดสินจากข้อมูลที่มี

ประโยคตัวอย่างใช้คำช่วย に ชี้ผู้ลงมือ จึงเป็นรูปถูกกระทำ ข้อ 先生に注意される คือถูกครูตักเตือน ซึ่งมีรูปแบบเดียวกัน ส่วน 校長先生が話される พูดเป็นรูปยกย่อง お話しになる ได้ จึงเป็นการยกย่อง しのばれる คือความรู้สึกคิดถึงอดีตที่ผุดขึ้นมาเอง จึงเป็นรูปเกิดขึ้นเอง และ 早く起きられる แปลว่าสามารถตื่นเช้าได้ จึงเป็นรูปความสามารถ

ประโยคตัวอย่างพูดใหม่ได้ว่าสามารถตื่นได้ จึงเป็นรูปความสามารถ ข้อ この漢字なら覚えられる คือถ้าเป็นตัวคันจินี้ก็จำได้ จึงเป็นแบบเดียวกัน ส่วน 犬にほえられる ใช้ に ชี้ผู้ลงมือ จึงเป็นรูปถูกกระทำ 校長先生が来られる พูดเป็นรูปยกย่อง おいでになる ได้ และ 思い出される คือความทรงจำที่ผุดขึ้นมาเอง จึงเป็นรูปเกิดขึ้นเอง

ประโยคตัวอย่างเป็นรูปเกิดขึ้นเอง คือแม้ไม่ได้ตั้งใจก็เป็นเช่นนั้นขึ้นมา และเกาะอยู่กับกริยาที่บอกการทำงานของจิตใจคือการนึกถึง ข้อ 母の身が案じられる คือเป็นห่วงแม่ขึ้นมาเอง ซึ่งเป็นการทำงานของจิตใจเช่นกัน ส่วน いたずらをされる เป็นรูปถูกกระทำ 出席される เป็นรูปยกย่อง และ 食べられる เป็นรูปความสามารถ

ประโยคตัวอย่างมีอาจารย์เป็นประธาน และพูดใหม่เป็นรูปยกย่อง お読みになる ได้ ข้อ 部長が会場に入られる คือผู้จัดการฝ่ายเข้าไปในห้องประชุม ซึ่งพูดเป็น お入りになる ได้เช่นกัน ส่วน 雨に降られる เป็นรูปถูกกระทำ 持ち上げられる เป็นรูปความสามารถ และ 案じられる เป็นรูปเกิดขึ้นเอง

ประโยคตัวอย่างพูดใหม่ได้ว่าได้ยินมาว่าจะแจ่มใส จึงเป็นการบอกเล่าต่อจากที่ได้ยินมา ข้อ 彼は来月引っ越すそうだ คือได้ยินว่าเขาจะย้ายบ้านเดือนหน้า ซึ่งเป็นเรื่องที่ฟังมาจากคนอื่นเช่นกัน ส่วนอีกสามข้อที่เหลือเติมคำว่า 今にも ที่แปลว่าอีกประเดี๋ยวก็จะได้ หรือเป็นการตัดสินจากสิ่งที่เห็นด้วยตา จึงเป็นการบอกท่าทีที่ปรากฏ

ない ในประโยคตัวอย่างเกาะอยู่กับคำกริยา และพูดใหม่เป็น 行かぬ ได้ จึงเป็นคำช่วยกริยาที่แสดงการปฏิเสธ ข้อ 決めない ก็พูดเป็น 決めぬ ได้เช่นกัน ส่วน 少ない ที่แปลว่าน้อย และ 危ない ที่แปลว่าอันตราย เป็นคำคุณศัพท์ทั้งคำ ない จึงเป็นเพียงส่วนหนึ่งของคำ ส่วน 冷たくない เกาะอยู่กับคำคุณศัพท์ จึงเป็นคำคุณศัพท์ช่วย เพราะพูดว่า 冷たくぬ ไม่ได้

ประโยคตัวอย่างพูดใหม่ได้ว่าเพื่อไม่ให้เป็นหวัด จึงบอกจุดประสงค์ ข้อ 忘れないように書き留める คือจดไว้เพื่อไม่ให้ลืม จึงเป็นแบบเดียวกัน ส่วน 夢のような話 เติม まるで ได้ จึงเป็นการเปรียบเทียบ 熱があるようだ เติม どうやら ได้ จึงเป็นการคาดคะเน และ みかんのようなもの เติม たとえば ได้ จึงเป็นการยกตัวอย่าง